De bergen zijn het hele jaar door een grote trekpleister voor toeristen, gezinnen met kinderen en enthousiaste sporters. Maar weinigen weten hoe ze in het terrein, op de skipiste of op de langlaufloipe eerste hulp moeten verlenen. Ook is niet iedereen zeker van wat te doen bij een blessure van zichzelf of een groepsgenoot op weg naar de top. Hoe moet je je dus gedragen in een crisissituatie?
Een bergtocht, klettersteig, wandeling of skitocht in de ochtendpoeder kan binnen een seconde omslaan. En jij staat voor een grote uitdaging - hoe help je de gewonde zonder jezelf in gevaar te brengen?
De meest effectieve preventie = de juiste uitrusting
De belangrijkste regel is niets onderschatten. En dat geldt niet alleen voor gedrag, maar ook voor de uitrusting. Je weet namelijk nooit wanneer een geleidelijk pad verandert in een glad, steil pad. Het aanschaffen en bij je hebben van een reisapotheek tijdens het sporten en uitstapjes, met daarin de meest essentiële uitrusting voor behandeling, is de absolute basis. Als je niet zeker weet wat er in een goed uitgeruste EHBO-kit hoort en hoe je deze kiest, adviseren we je in het artikel Hoe kies en vul je een EHBO-kit.
De inhoud van de EHBO-kit moet je ook aanpassen aan de deelnemers van de reis - vooral hun leeftijd en aantal. Als je met kinderen op pad gaat, is het verstandig om medicijnen mee te nemen die specifiek voor kinderen zijn bedoeld. Als je van plan bent om toppen op een ander continent te beklimmen, is het zeker de moeite waard om eraan te denken dat je met de EHBO-kit zult reizen - bijvoorbeeld per vliegtuig. Controleer bij alle medicijnen altijd de houdbaarheidsdatum en bewaar ze volgens de aanbevelingen van de fabrikant.
Zowel in de zomer als in de winter mag je niet vergeten om naast de reeds genoemde EHBO-kit ook een jas, muts, handschoenen en regenjas in je rugzak te stoppen. Zelfs op grotere hoogten kan je namelijk door een onweersbui worden overvallen. Voldoende eten en drinken voor de hele tocht is vanzelfsprekend, net als dagelijkse medicatie.
Ook als je liever niets extra's draagt, vergeet dan zeker niet je identiteitsbewijs, zorgpas, reisverzekering (een must als je in het buitenland trekt en in bergen hoger dan 3000 m boven zeeniveau), powerbank, fluitje en zaklamp. Een papieren kaart is ook handig, want soms faalt het GPS-signaal en zijn zelfs toeristische markeringen niet altijd betrouwbaar.
Zoek voor je eerste skitocht of het betreden van een wandelroute het nummer van de lokale bergreddingsdienst op. Het universele noodnummer is 112. Probeer ook nooit alleen op pad te gaan.
Wanneer er iets gebeurt
Regel nummer één - haal de helm of skischoenen niet van de gewonde af, geef hem niet te drinken. Laat hem nooit alleen, tenzij je de enige in de buurt bent en hulp moet gaan halen. Stel zijn toestand vast, controleer het bewustzijn en de ademhaling, niet alleen door te kijken, maar ook door aanraking, communiceer met hem als hij bij bewustzijn is. Als hij niet ademt, is het noodzakelijk om te beginnen met reanimatie.
Als je bezwijkt onder stress, kan een EHBO-kaart van pas komen, waarop kort staat aangegeven hoe je moet handelen bij het verlenen van eerste hulp. De kaart kan worden uitgeprint en in de EHBO-kit worden gestopt of op de mobiel worden opgeslagen. In geval van nood kun je in Tsjechië gebruikmaken van telefonische assistentie bij eerste hulp. Wat en hoe je moet doen, wordt je stap voor stap verteld door de centralisten van de hulpdiensten.
Eerste hulp kan ook worden vergemakkelijkt door informatieve SOS-labels, die al een standaardonderdeel zijn van de meeste wandelrugzakken, trekkingrugzakken en skitoerrugzakken van de merken Deuter, Rab en Lowe Alpine.
Wat skiën betreft, zijn de meest voorkomende blessures botbreuken, ontwrichte knieën, ademnood of neusbloedingen. Zet een gebroken of ontwricht ledemaat nooit terug in de oorspronkelijke positie, maar bind het met een sjaal vast aan een ski of skistok. Ademnood is vaak een symptoom van shock; stel de gewonde gerust en zorg voor voldoende warmte, leen bijvoorbeeld even je jas uit.
TIP: Sommige sportrugzakken zijn uitgerust met geïntegreerde regenhoezen en uitneembare schuimzitjes. In nood kunnen deze op zijn minst provisorisch helpen bij isolatie en de gewonde gedeeltelijk droog en warm houden.
Een neusbloeding stop je door het hoofd naar voren te buigen en de neus in intervallen van ongeveer 10 minuten dicht te knijpen. Soms is er ook sprake van een open wond; dek deze af met een steriel verband. Trek je handschoenen niet uit als je geen tijd had om de rubberen handschoenen uit de EHBO-kit aan te trekken; zo bescherm je jezelf tegen infecties. Warm bevriezingen op met je eigen adem, steek bevroren vingers onder je oksels.
Zoek als eerste naar je telefoon
Als reanimatie niet direct nodig is, bel dan zo snel mogelijk de bergreddingsdienst. Geef je positie zo nauwkeurig mogelijk door; smartphones kunnen je coördinaten weergeven. In moeilijk bereikbaar terrein moet je de aandacht op jezelf vestigen met een fluitje (bij sportrugzakken zit dit meestal op de gesp van de borstband) en door met een zaklamp te knipperen. Een gewonde skiër blijft soms achter een heuvel liggen; in dat geval is het noodzakelijk om skistokken in de vorm van een kruis in de sneeuw te steken, zodat andere skiërs voorzichtig zijn en er geen grotere tragedie gebeurt.
Als je geen bereik hebt, probeer dan naar een andere plek te lopen waar dit wel het geval is, of je zult direct te voet hulp moeten gaan halen. Stabiliseer de gewonde in dat geval en ga op pad. Centra van de bergredding worden op de kaart meestal aangegeven met een rood kruis.
Een gewonde toerist of skiër helpen is niet eenvoudig, en weerstand bieden aan stress en verwarring bij het verlenen van eerste hulp is misschien nog wel moeilijker. De ideale oplossing is om je geheugen op te frissen of een EHBO-cursus te volgen voordat je naar de bergen of het terrein vertrekt. Als je je van tevoren voorbereidt, zul je in zo'n gespannen situatie zeker niet falen! EHBO-cursussen voor het publiek worden regelmatig georganiseerd door zowel regionale ziekenhuizen als organisaties zoals ZDrSEM of het Tsjechische Rode Kruis.
Bron van foto's: pixabay.com
update: 2024
