De eigenaar van een kleine familiebranderij in Kroměříž – Josef Hora, staat bij al zijn klanten bekend als een altijd positief ingestelde koffie-expert die graag adviseert en helpt bij het kiezen en bereiden van een heerlijk drankje. Naast zijn passie voor zijn vak is meneer Hora ook een enthousiaste reiziger die niet aarzelde om de wortels van zijn beroep te gaan ontdekken. Hoe verliepen de reizen naar de smaak en geur van koffie, het ontdekken van de geheimen van teelt en branden op zijn „koffiepad", welke koffiesoorten zijn in, en hoe kun je ervan genieten? Dat vroegen we hem allemaal in dit interview.
Reizen voor koffie is waarschijnlijk anders dan klassiek reizen. Wat motiveerde u voor de reis en hoe zou u deze karakteriseren?
Het was absoluut de drang naar kennis, om naar de plaatsen te gaan waar ons dagelijkse verhaal begint. Ik run de koffiebranderij sinds 2013 en vanaf de eerste dag was het mijn grote wens om een van de plantages te bezoeken en vanaf het begin „erbij te zijn". Meestal reis ik licht en zonder voorbereiding en los ik dingen op wanneer dat nodig is. Soms is dat misschien een beetje jammer en deze manier van reizen is zeker niet voor iedereen weggelegd. Aan de andere kant is het een echt avontuur, waarbij je niet alleen het land leert kennen, maar ook jezelf.
Welke landen heeft u al bezocht als onderdeel van uw „koffiepad"?
Er zijn nog niet veel echte koffielanden – van de teeltlanden feitelijk alleen India. Dit jaar in april had het ook Kenia moeten zijn. Maar zoals we allemaal weten, werd er in april vanwege de coronapandemie nergens meer gereisd.
U deelt uw ervaringen van de reis naar India met het publiek via een vlog en een reispresentatie. Waarin is het publiek tijdens de presentatie het meest geïnteresseerd?
Bij elk gesprek vraag ik altijd of de luisteraars meer over koffie of meer over India willen horen. In de meeste gevallen ontaardt het in een eindeloze discussie die soms wel 3 uur duurt, en komen er allerlei onderwerpen aan bod. De meeste vragen gaan echter altijd over het leven in India en de lokale voeding. Wie ooit de Indiase keuken heeft geproefd, vergeet die namelijk nooit meer. :-)
TIP: Bent u geïnteresseerd in de vlog en wilt u meer weten over koffie en de reis naar India? Het vervolg kunt u HIER bekijken.
In welke geest vinden uw andere reizen naar de smaak van koffie meestal plaats? Waar vond u het tot nu toe het leukst?
Ik geniet van elke reis. Of ik nu naar partners in Brno ga, voor contracten naar Hamburg of Antwerpen, of naar koffieworkshops in Berlijn. Alleen al met de auto rijd ik jaarlijks meer dan 40.000 km en tot nu toe had ik ook het geluk dat er altijd wel wat vliegreizen aan gekoppeld waren. Bijna op elke reis ontmoet je interessante mensen, proef je lekker eten, en als er dan ook nog een kop goede koffie bij is, dan kan het zeker niet meer stuk.
Vanwege die diversiteit is het moeilijk te zeggen waar ik het leukst vond, maar de reis naar India was ongelooflijk verrijkend. En dan zweer ik absoluut bij bezoeken aan Londen. De laatste vier jaar ga ik daar altijd in november heen en in de loop van 3-4 dagen bezoek ik talloze koffietentjes en enkele branderijen. Londen is een geweldige stad en de koffiecultuur beleeft daar een ongelooflijke boom. Zonder overdrijving kun je zeggen dat wat je daar in het najaar ontdekt, in de loop van het volgende jaar ook bij ons aankomt.
Waar wordt koffie overal verbouwd en welke traditie heeft het bij ons in Europa?
Koffie wordt verbouwd in de zone rond de evenaar langs de hele omtrek van onze planeet. In totaal gaat het om meer dan 50 landen ter wereld. Wanneer iemand tegen je zegt dat de beste koffie Italiaans of Nederlands is, bedoelen ze altijd de manier van bereiding, niet de oorsprong van de boon. Sommige koffieplanten rijpen soms wel 14 maanden en de koffiebessen mogen niet bevriezen. Dat sluit alle Europese landen duidelijk uit als plaatsen die geschikt zijn voor koffieteelt. Hier en daar probeert iemand wel eens een koffieplant te kweken op onze breedtegraden, maar op grotere schaal is dat tot nu toe nog niemand gelukt.
Het domein van de Europeanen blijft dus "slechts" de bereiding en de consumptie zelf. Hier is de traditie echter al erg groot. De eerste vermeldingen over de bereiding van koffie in Europa dateren van de wending van de 16e en 17e eeuw, en ik moet zeggen dat we in die honderden jaren het koffiedrinken bijna tot in de perfectie hebben verheven. Dat koffie veel gedronken wordt, zal niemand verbazen, maar dat koffie juist de 2e meest verhandelde grondstof ter wereld is (direct na aardolie), weten tot nu toe maar weinigen.
Hoe en in wiens hoofd ontstond eigenlijk het idee om een koffiebranderij en een koffie-webshop op te richten en te runnen?
Zoals dat vaak gaat, was ook dit een momentopname. Met mijn familie runden we een Oxalis-franchise en met de groei van de koffiecultuur bij ons kwamen er van klanten ook veeleisendere verzoeken die niet zomaar vervuld konden worden. Eerst benaderde ik een handelsbedrijf uit Brno. Vanaf het begin was het echter duidelijk dat we ook hier ondergeschikt zouden zijn, en om bijvoorbeeld aan slechts 1 kg specifieke koffie te komen, zou helemaal niet eenvoudig zijn.
Op een zomeravond zat ik met mijn vriend Aleš uit Ostrava bij de barbecue en legde hem de huidige situatie uit. Aleš is een groot koffieliefhebber, en dus opperde hij tussen neus en lippen door dat we onze eigen branderij moesten beginnen. In gedachten glimlachte ik toen om dat idee en zei zoiets als "dat gaat waarschijnlijk niet lukken". Maar toen Aleš me twee weken later belde dat in Šenov u Havířova, waar ik vandaan kom, mijn voormalige zakenpartner – meneer Plšek, stopte met branden, aarzelde ik geen seconde.
Ik herinner me dat we elkaar toen met Aleš bij zijn deur ontmoetten en in de loop van enkele minuten het hele bedrijf doorliepen. We maakten kennis met de basistechnologie, die toen al behoorlijk oud en ook erg versleten was, maar gezien mijn budget en kennis was er niet veel keuze. Er volgde een intensieve training en dagen vol vallen en opstaan. Meneer Plšek had echter veel geduld met me, en zo kwamen we na een paar weken tot de eerste koffie die klaar was voor de verkoop in ons winkeltje.
Hoe reist zo'n echte koffieliefhebber als u? Neemt u uw eigen koffie mee of laat u de kans om te proeven niet aan u voorbijgaan?
Het enige wat ik meeneem is mijn eigen beker. Dagelijks drink ik 3 tot 4 kopjes en ik proef en vergelijk heel graag. Daar kijk ik altijd naar uit. Ik ben van mening dat er geen slechte koffie bestaat. Er is alleen koffie die ik niet lekker vind. Ik heb al koffies van allerlei smaken en allerlei vormen gedronken, maar het is me nog nooit overkomen dat ik een koffie niet opdronk of weglegde met het idee dat het niet te drinken was. Een reden om koffie te nemen is er altijd en het maakt helemaal niet uit of het bij een tankstation is, in een bistro op het vliegveld of in een chique zaak waarvoor je niet eens de juiste kleding hebt.
Zou u zich een koffietentje of zaak kunnen herinneren waar ze u het lekkerste kopje koffie serveerden?
Zeker in Turkije. Twee jaar geleden was ik met een collega in Izmir om een nieuwe brandmachine uit te kiezen. Direct na aankomst nam onze gids ons mee naar een ontbijtrestaurant waar ik voor het eerst echte Turkse koffie proefde. Ik zal die ongelooflijk uitgesproken, ongelooflijk bittere en tegelijkertijd waanzinnig zoete koffie nooit vergeten. Die dag dronken we er daarna nog ongeveer zes. Bij ons kan zo'n koffie ook bereid worden, tenslotte is de džezva (Turkse koffiepot) al onderdeel van menig Tsjechisch huishouden. Geen van onze pogingen kwam echter ooit ook maar in de buurt van wat we toen in Turkije proefden.
Op de fb van de branderij en e-shop kwam ik een foto tegen van een koffie(kraam)stand, waarmee u op pad gaat om voor versnaperingen te zorgen bij culturele evenementen. Heeft u favorieten waar u elk jaar naar uitkijkt?
Nou, dit jaar is alles een beetje ingewikkeld geworden. Na twee zware maanden vertrekken we deze zaterdag 16 mei naar de eerste boerenmarkt van dit jaar bij ons in Kroměříž. Verder gaan we met koffie naar allerlei feesten en muziekfestivals. Daar houd ik bijzonder veel van. De combinatie van koffie en goede muziek is een luxe ding waar ik enorm van geniet. Ik geloof dat na een muzikaal "arme" zomer, een uitgesproken en kleurrijk najaar zal komen, en dat we die cultuur hopelijk allemaal dit jaar nog zullen kunnen genieten.
Heeft u een recept voor hoe je in de praktijk het drinken van uitstekende koffie en milieuvriendelijkheid kunt combineren?
We hebben het hele jaar 2019 "gewijd" aan ecologie, toen we de populaire "herbruikbare bekers" introduceerden, verpakkingsvrij lanceerden, klassieke papieren bekers met plastic deksels vervingen door volledig afbreekbare en volledig composteerbare bekers. Op dezelfde manier hebben we ook plastic rietjes en servies vervangen door houten exemplaren. Mensen die hun eigen beker meenemen naar een van onze vestigingen, krijgen bij ons korting op koffie, waardoor ze op de lange termijn ook nog eens een aardig bedrag besparen.
TIP: Als u thuis of op kantoor van uitstekende koffie wilt genieten, is het huren van een koffiemachine ook een ecologische oplossing. Bij een minimale afname van 2 kg koffie per maand biedt branderij Kroměříž de mogelijkheid om een koffiemachine te huren voor slechts 1 CZK.
Het systeem van herbruikbare bekers helpt de productie van afval van wegwerpbekers, die niet gerecycled kunnen worden, te verminderen. Is er belangstelling voor de dienst 'Otoč kelímek' (Draai de beker)?
De belangstelling is groot. Ik denk dat mensen steeds meer naar maatschappelijke verantwoordelijkheid kijken, en dat is alleen maar goed. Elke bespaarde beker telt. Ik ben geen verbeten ecologische activist, maar als we onze planeet niet meer gaan waarderen, zal ze ons op een dag de rekening presenteren.
Hoe gaan gewone Tsjechen volgens uw ervaring om met het bereiden van koffie? Welke fouten maken we het vaakst in het proces?
Wij Tsjechen zijn een ongelooflijk handig volk en er is waarschijnlijk niets ter wereld dat we niet kunnen. Kijk maar naar de recente tijd en het naaien van mondkapjes. Ik denk dat ieder van ons wel iemand kent die er minstens één heeft genaaid. Zo is het ook met koffie. We genieten graag en zijn niet bang om te experimenteren. Filters en moka-potten komen naar de voorgrond en openen nieuwe horizonten en smaken.
Ik denk niet dat we fouten maken bij de bereiding. Het probleem is echter vaak tijd. Omdat iedereen zo druk is en constant ergens naartoe haast, vergeten ze de belangrijkste aspecten van het menselijk leven, waaronder het feit dat we van onszelf moeten houden. En als we van onszelf houden, dan verwennen we onszelf toch, spelen we en genieten we van die kleine dingen (inclusief koffie) die onze dag beter maken.
De "Turk" is misschien al uit de mode... Welke andere soorten koffiebereiding bestaan er die u zou aanbevelen?
Turk? Dus de "Tsjechische Turk"? Die zal hier nog lang na ons zijn. Er gaat bijna geen dag voorbij zonder dat er iemand in de branderij komt die een "Turk" wil. En het zijn niet alleen mensen van oudere datum. Ook studenten horen erbij.
Er zijn tegenwoordig ontzettend veel bereidingswijzen. Als we de al algemeen verspreide espresso buiten beschouwing laten, dan is de french press waarschijnlijk de makkelijkste en meest gebruikte. Daarna volgen allerlei soorten filters zoals de V60, Chemex of klevráček. De moka-pot en de steeds populairdere aeropress hebben ook hun plek veroverd in de Tsjechische keukens.
In uw e-shop biedt u momenteel 42 koffiesoorten aan. Welke koffie of bereidingsvorm is uw favoriet?
In het kader van constante zelfverbetering probeer ik alles te drinken wat we branden. Dat lukt me echter niet altijd, aangezien we dagelijks branden en er echt veel soorten koffie zijn. Het meest geniet ik echter van de Cubaanse Serano Lavado, Indonesië green of de Indiase Malabar. Wat de bereiding betreft, wissel ik graag af tussen lungo en americano.
Heeft u nog onvervulde dromen? Waar zou u nog naartoe willen (of het nu voor koffie is of op eigen initiatief)?
Jeetje, dat zijn er veel!? Als kind droomde ik van China, nu is het vanwege mijn andere grote passie – American football – New York en Cleveland. Maar dat zal nu allemaal een tijdje moeten wachten. En wat koffie betreft, zou ik naast Kenia graag naar Indonesië willen en nog minstens één keer naar India. De vijf dagen die ik daar doorbracht, hebben zonder overdrijving mijn kijk op het leven veranderd.
Hartelijk dank voor uw tijd en het gesprek. We duimen dat uw wensen uitkomen en dat het u lukt om van uw reizen nog meer geweldige koffie en ervaringen mee te nemen.
Josef Hora
Eigenaar van een kleine familiebranderij, wiens drijvende kracht niet alleen koffie uit alle hoeken van de wereld is, maar ook passie en enthousiasme voor American football, natuur, ontdekken en reizen.
"Met nederigheid, koffie en een glimlach gaat alles beter."
Bron van foto's: facebook en website van Koffiebranderij Kroměříž, pexels.com
Heeft u vragen die u graag zou willen stellen in verband met reizen voor koffie? Schrijf ze in de reacties!
